UCHWAŁA ANTYSMOGOWA I KONTROLE PIECÓW NA TERENIE GMINY LUBLINIEC

Od szeregu lat, w ramach realizacji zadań ujętych w Programie Ochrony Środowiska, na terenie Lublińca prowadzone są regularne kontrole posesji. Obejmują one eksploatowane źródła ciepła, rodzaj spalanego paliwa, gospodarkę odpadami oraz przydomowe oczyszczalnie ścieków i zbiorniki bezodpływowe. Przepisy prawa uprawniają i zobowiązują Burmistrza Miasta do kontroli instalacji grzewczych o mocy mniejszej niż 1 MW.

W województwie śląskim od września 2017 roku obowiązuje tzw. „uchwała antysmogowa” (Uchwała Nr V/36/1/2017 Sejmiku Województwa Śląskiego). W związku z tym, szczególnie w okresie jesienno-zimowym, lublinieccy strażnicy miejscy pukają do drzwi mieszkańców, aby skontrolować piece i paleniska.
Straż Miejska sprawdza także częstotliwość wywozu nieczystości ciekłych, posiadanie umów z uprawnionymi podmiotami, segregowanie odpadów oraz weryfikuje podmioty gospodarcze pod kątem legalnego wywozu odpadów i posiadania umów na ich wywóz.
Uprawnienia strażników i obowiązki mieszkańca

Podczas kontroli każdy strażnik posiada imienne upoważnienie Burmistrza Miasta Lublińca i ma obowiązek okazać je na życzenie mieszkańca. Prawo do przeprowadzenia czynności wynika bezpośrednio z Ustawy – Prawo ochrony środowiska.
    • Godziny kontroli: Uprawnieni kontrolerzy mają prawo wstępu (wraz z rzeczoznawcami i niezbędnym sprzętem) na teren nieruchomości prywatnych w godzinach 6:00 – 22:00 (w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej – przez całą dobę).
    • Zakres czynności: Strażnik może skontrolować piec, sprawdzić jakość i rodzaj paliwa, pobrać próbkę popiołu do badań laboratoryjnych oraz żądać ustnych wyjaśnień.
    • Sankcje: W przypadku wykrycia nieprawidłowości (np. palenia śmieciami lub używania zakazanego źródła ciepła) strażnik może nałożyć mandat karny. Jeśli właściciel odmówi jego przyjęcia, sprawa jest kierowana do sądu.
Ważne: Niewpuszczenie upoważnionych osób na posesję jest przestępstwem (art. 225 § 1 Kodeksu karnego – udaremnianie lub utrudnianie kontroli ochrony środowiska), za które grozi kara pozbawienia wolności do lat 3. W takiej sytuacji kontrolujący mogą wejść na teren nieruchomości w asyście Policji.
Jakie piece są obecnie legalne? (Stan prawny)
Zgodnie z harmonogramem śląskiej uchwały antysmogowej, na dzień dzisiejszy w użytku mogą pozostawać wyłącznie instalacje spełniające określone normy:
    1. Kotły grzewcze: Całkowicie zakazane jest już użytkowanie kotłów bezklasowych (tzw. kopciuchów). Od 1 stycznia 2024 roku legalne są wyłącznie kotły posiadające certyfikat klasy 3, 4 lub 5 według normy PN-EN 303-5:2012 oraz te spełniające wymogi ekoprojektu (ecodesign). Każdy piec musi posiadać czytelną tabliczkę znamionową.
    2. Kominki i miejscowe ogrzewacze powietrza: Wszystkie eksploatowane kominki, kozy czy piece kaflowe must spełniać kryteria ekoprojektu lub charakteryzować się sprawnością cieplną na poziomie minimum 80%.

Mieszkańcy, którzy wciąż korzystają ze starych źródeł ciepła, powinni jak najszybciej podjąć działania zmierzające do ich wymiany. Pomoc w pozyskaniu dofinansowania (m.in. z programu „Czyste Powietrze”) można uzyskać w gminnym punkcie konsultacyjno-informacyjnym, który mieści się w Centrum Obsługi Mieszkańców Urzędu Miejskiego w Lublińcu przy ul. Paderewskiego 7a. Pracownicy punktu często biorą udział w kontrolach Straży Miejskiej, oferując mieszkańcom bezpośrednie doradztwo i pomoc w formalnościach. Szczegóły dotyczące pracy punktu dostępne są na stronie internetowej Urzędu Miejskiego.
Statystyki i plany kontroli na nowy sezon
Do 1 września 2026 roku Straż Miejska w Lublińcu skontrolowała 258 posesji. Działania te były prowadzone głównie w okresie zimowo-wiosennym. W każdym przypadku, w którym stwierdzono nieprawidłowości – takie jak spalanie niedozwolonych paliw, odpadów czy korzystanie z zakazanych "kopciuchów" – osoby odpowiedzialne były karane mandatami.
Przed nami kolejny sezon grzewczy. Kolejna fala intensywnych kontroli rozpocznie się, gdy tylko temperatury spadną, a mieszkańcy zaczną uruchamiać instalacje grzewcze. Działania strażników będą ukierunkowane głównie na budynki starsze, w których ryzyko eksploatacji instalacji niespełniających norm antysmogowych jest największe.

Jak Straż Miejska typuje budynki do kontroli?
W walce o czyste powietrze Straż Miejska wykorzystuje zróżnicowane narzędzia pomocnicze:
    • Czujniki jakości powietrza: rozmieszczone na terenie miasta urządzenia pozwalają monitorować stan powietrza w poszczególnych dzielnicach. Najtrudniejsza sytuacja i największa liczba kontroli występuje regularnie w rejonach ulic Piaskowej oraz Skłodowskiej.
    • Baza CEEB: Centralna Ewidencja Emisyjności Budynków stanowi kluczową bazę danych o zadeklarowanych przez mieszkańców źródłach ciepła i pozwala wytypować starsze nieruchomości do weryfikacji.
    • Obserwacje własne i interwencje: kontrole wynikają z patroli strażników oraz zgłoszeń od mieszkańców. Służby podchodzą do zgłoszeń sąsiedzkich z ostrożnością, by formacja nie była wykorzystywana w prywatnych konfliktach.
Podejście do karania:
Podczas działań kontrolnych strażnicy oceniają sytuację indywidualnie. Mandat nie zawsze jest nakładany natychmiast – jeśli właściciel nieruchomości udokumentuje, że podjął już realne i obiektywne kroki w celu wymiany pieca (np. podpisał umowę z instalatorem lub czeka na przyłącze gazowe, a proces się wydłużył), strażnicy wyznaczają termin rekontroli. Wobec osób, które nie podjęły żadnych działań i świadomie łamią przepisy uchwały antysmogowej, stosowane jest bezwzględne postępowanie mandatowe. Kontrole pieców, kominków i paliw będą konsekwentnie kontynuowane przez całą nadchodzącą jesień i zimę.